Menu
Menu
Loading...
Loading...

Một số Yếu tố của các buổi học piano và kỹ năng trình tấu (P63)

Buổi học piano không nên là một công việc cố định trong đó nhạc sinh chơi bài học cũ rồi giáo viên giao bài học mới. Công việc của giáo viên, khi bắt đầu một tác phẩm mới, là xem xét toàn bộ tác phẩm đó trong từng chi tiết, xem xét sự phân ngón [tức, việc ghi ngón cho các chỗ khó], phân tích tác phẩm, và đưa nhạc sinh một cách căn bản đạt tốc độ bài nhạc trong buổi học, tối thiểu là HS hoặc trong các phân khúc nhỏ. Sau khi các vấn đề khó khăn về kỹ thuật đã được giải quyết, công việc của giáo viên là chuyển sang giúp nhạc sinh chơi bản nhạc một cách diễn cảm - xem xét nội dung tác phẩm, làm rõ tình cảm nhạc phẩm, những đặc thù của soạn nhạc gia (Mozart thì khác với Chopin, vv.), sắc thái, vv. Một giáo viên giỏi có thể tiết kiệm cho nhạc sinh lượng cực lớn thời gian bằng chỉ dẫn tất cả các yếu tố kỹ thuật cần thiết. Không nên để nhạc sinh gắng tự phát hiện các kỹ thuật này bằng phương pháp thử và sai [tức là thử, thấy sai thì loại bỏ]. Bởi các yêu cầu này, các bài học vượt quá trình độ người mới học có thể trở nên rất căng thẳng và tiêu tốn thì giờ. Các âm giai nên được dạy với ngón cái luồn dưới [thumb-over] cho các nhạc sinh mới học, nhưng, trong vòng một năm, chúng cũng nên được dạy ngón cái chéo trên [thumb over] nữa. Mặc dù hầu hết bài tập chẳng hạn như Hanon nay được xem là vô ích, điều rất quan trọng là nhạc sinh phải có khả năng chạy tốt các âm giai và các arpeggio (trong tất cả hoán vị (transpositions); điều này đòi hỏi nhiều năm dày công luyện tập.  


Luyện tập 30 phút cách mỗi 2 hoặc 3 ngày là yêu cầu tối thiểu để có bất kỳ tiến bộ nào. Nửa giờ luyện tập hằng ngày là đủ cho sự tiến bộ đáng kể đối với trẻ nhỏ. Khi chúng lớn hơn, chúng sẽ cần nhiều thời gian luyện tập hơn. Đây là những yêu cầu thời gian luyện tập tối thiểu; Cần thêm thời gian cho sự tiến bộ nhanh hơn. Nếu các phương pháp luyện tập là hiệu quả và các nhạc sinh tiến bộ tốt, thì câu hỏi về bao nhiêu thời gian luyện tập là đủ trở nên vô nghĩa – có quá nhiều âm nhạc và niềm vui tới mực chẳng bao giờ có đủ thời gian. 


Cách tốt nhất để động viên nhạc sinh luyện tập, và là cách tốt nhất để dạy nghệ thuật trình tấu, là tổ chức các buổi trình diễn (recital). Khi các nhạc sinh buộc phải trình diễn, thì tất các các chỉ dạy của giáo viên, thời gian luyện tập cần thiết,vv, sẽ mang một ý nghĩa và một thôi thúc hoàn toàn mới. Các nhạc sinh sẽ trở nên có động cơ nội tại. Là một lỗi lầm khi dạy piano mà không có bất kỳ chương trình trình diễn nào. Có rất nhiều những khả năng cho các chương trình như vậy và các giáo viên kinh nghiệm sẽ có khả năng để thiết kế một chương trình thích hợp cho từng nhạc sinh ở mọi trình độ. Các buổi Trình diễn Trang trọng (Formal recital) và các giải thi thì chứa đầy những cạm bẫy và phải được tiếp cận hết sức cẩn trọng và nhiều kế hoạch. Tuy nhiên, các giáo viên có thể tổ chức các buổi trình diễn thân mật/không mang tính chính thức trong đó sử dụng các hình thức giảm áp lực nhiều hơn, với ích lợi to lớn cho nhạc sinh.  
Mặc dù các buổi trình diễn và các giải thi là quan trọng, điều thậm chí còn quan trọng hơn là tránh các cạm bẫy của chúng. Cái cạm bẫy chính là rằng các buổi trình diễn có thể là khiến nhạc sinh tự-bại bởi áp lực, sự căng thẳng, các nỗ lực và thời gian tăng thêm, và cái cảm giác thất bại sau những lỗi thậm chí là bé nhỏ, có thể là lợi bất cập hại trong sự hình thành năng lực/tâm lý trình diễn của nhạc sinh ở bất kỳ tuổi nào. Do đó các giáo viên phải có một chương trình hoặc giải pháp được xác định rõ ràng để dạy nghệ thuật trình diễn. Các phương pháp chuẩn bị cho các buổi trình diễn được thảo luận ở mục 14 bên trên nên là một phần của chương trình này. Âm nhạc phổ thông, hoặc nhạc "giải trí" là đặc biệt hữu ích cho việc rèn luyện trình diễn. Trên hết, chương trình phải được thiết kế sao cho tạo được một bầu không khí tưởng thưởng cho thành quả chứ không trở thành một một không khí thi đấu mà trong đó bất kỳ một sự thiếu sót mào của một sự hoàn mỹ phi thường, sự chơi một tác phẩm khó nhất nào mà nhạc sinh có thể xoay sở, là một thất bại. Ở các giải thi, các nhạc sinh phải được dạy trước rằng sự đánh giá của ban giám khảo thường khi là không hoàn hảo hoặc bất công; rằng không phải sự thắng cuộc, mà tiến trình tham gia, mới là cái quan trọng nhất cho giá trị giáo dục của nó. Khi được cho cùng một tác phẩm để chơi, một nhạc sinh đang thoải mái và ít căng thẳng sẽ trình diễn tốt hơn, và phát triển một thái độ tốt hơn đối với sự trình diễn. Các nhạc sinh cần hiểu rằng chính cái quá trình đó, chứ không phải sự thắng cuộc, mới là cái tiêu đích cuối cùng của việc tổ chức các giải thi. Một trong các thành tố quan trọng nhất của tiêu đích này là đào luyện cái khả năng để vui hưởng sự trải nghiệm thay vì trở nên căng thẳng. Một trong những cạm bẫy tệ hại nhất của hầu hết các giải thi là sự nhấn mạnh vào những thứ khó khăn nhất mà nhạc sinh có thể chơi. Sự nhấn mạnh đúng nên là tác phẩm âm nhạc, chứ không phải là những trò nhào lộn. 


Nhẽ tất nhiên chúng ta phải nhắm tới việc thắng các giải thi và chơi các buổi trình diễn không tì vết. Song có những biện pháp đầy áp lực và có những biện pháp ít áp lực hơn để đạt các tiêu đích này. Công việc của giáo viên là dạy cách kiểm soát stress. Rủi thay, đa số giáo viên ngày nay hoàn toàn không biết về sự khống chế áp lực trình diễn hoặc tệ hơn, các vị cha mẹ và giáo viên thường xuyên vờ rằng chẳng hề có sự căng thẳng nào ghê gớm ngay cả khi chính họ lại đang đầy căng thẳng. Điều này có thể gây hậu quả là một vấn nạn mãn tính với sự căng thẳng. Xem mục 15 bên trên cho các thảo luận về cách kiềm chế sự căng thẳng. 

Điều quan trọng là đầu tiên phải dạy cho một nhạc sinh về sự căng thẳng và stress và không đẩy chúng ra một sân khấu để trình diễn mà không có sự chuẩn bị nào với hy vọng hão huyền rằng chúng cách nào đó sẽ tự học được cách trình tấu. Hành động như vậy thì hoàn toàn chẳng khác gì việc ném một người xuống giữa một hồ nước sâu để dạy kẻ đó cách bơi; kẻ đó sẽ suốt đời kinh sợ nước. Chơi nhạc cho giáo viên nghe vào mỗi buổi học là một khởi đầu tốt, song lại là sự chuẩn [cho sự trình diễn] đầy thiếu sót đáng tiếc. Do đó giáo viên nên thiết kế một "chương trình đào tạo Trình diễn" thường xuyên mà trong đó nhạc sinh dần dà được đưa vào các buổi trình tấu. Sự đào tạo này phải bắt đầu ngay từ những buổi học đầu tiên. Các kỹ năng khác nhau, chẳng hạn sự phục hồi từ những sự cố tạm thời mất trí nhớ, ngăn ngừa sự cố tạm thời mất trí nhớ, sự che đậy các lỗi, sự cảm giác các lỗi trước khi chúng xảy ra, sự chơi các đoạn trích, khởi đầu từ những chỗ bất kỳ trong một tác phẩm, sự lựa chọn các tác phẩm để trình diễn, sự giao tiếp với thính giả,vv, là nên được dạy. Trên hết, nhạc sinh phải học Chơi trong đầu - [mental play]. Chúng ta đã thấy rằng luyện tập HS, chơi chậm, và "chơi nguội" là những thành tố quan trọng của sự chuẩn bị. Hầu hết nhạc sinh sẽ chẳng biết liệu họ có thể trình diễn thoả đáng những tác phẩm họ đã "hoàn thiện" rồi hay không cho tới khi họ thực sự đã chơi chúng nhiều lần trong các buổi diễn; vì vậy, ngay cả trong số các tác phẩm nhạc sinh đã hoàn thiện, thì mỗi nhạc sinh sẽ có một vốn nhạc mục "có thể trình diễn" và một nhạc mục "còn chưa chắc chắn". Một trong các cách hay nhất để đào tạo cho các buổi diễn là thu âm các tác phẩm họ đã chơi hoàn thiện và làm một album gồm nhạc mục đã các tác phẩm chơi hoàn mà sẽ được định kỳ cập nhật khi nhạc sinh tiến bộ. Việc này nên được thực hiện ngay từ những buổi học đầu tiên nhằm đào luyện kỹ năng trình diễn sớm nhất có thể. Sai lầm đầu tiên mà hầu hết người chơi piano mắc là nghĩ rằng "Mình hãy còn là người mới học, ấy nên bản nhạc mình chơi không đáng được ghi âm". Một khi bạn mắc vào thứ lý luận đó lúc ban đầu, bạn cuối cùng sẽ theo nó suốt đời bởi vì nó sẽ trở thành một lời tiên tri tự-hoàn thành (self-fulfilling prophecy). Lý luận đó là sai bởi vì âm nhạc là cái tối thượng -- những tác phẩm dễ chơi, mà được chơi dầy nhạc cảm, thì vẫn đạt được kết quả tốt đẹp; Horowitz không thể chơi bản "Chopsticks " tốt hơn bất kỳ một người mới học được dạy tốt nào.  


Nếu không được đào tạo kỹ năng trình diễn, ngay cả những nghệ sĩ trình tấu giỏi cũng không thể hiện được tài năng của mình một cách tốt nhất, và đại đa số nhạc sinh sẽ rốt cục nghĩ rằng trình diễn piano là một thứ nhục hình luyện ngục mà gắn với âm nhạc hoặc cây piano. Một khi thái độ này đã bắt rễ sâu khi còn nhỏ, các nhạc sinh này sẽ mang nó vào cùng tuổi trưởng thành. Sự thực chính xác là trái lại. Việc trình diễn nên là mục đích tối hậu, cái phần thưởng tối hậu cho tất cả những lao động gian nan. Nó là minh chứng cho cái khả năng làm chao đỏ thính giả, cái khả năng chuyển tải những ý đồ âm nhạc cao quý lộng lẫy nhất của những nhà thiên tài âm nhạc vĩ đại nhất từng sống trên đời. Hãy chắc chắn rằng Chơi nhạc trong đầu là phương pháp hiệu quả nhất duy nhất cho sự làm giảm bớt nỗi kinh hoàng sân khấu.

Một cách để nhạc sinh bước đầu làm quen với việc trình diễn tại các buổi trình diễn là tổ chức những buổi hòa nhạc giả (mock recital) giữa các em với nhau và cho các em thảo luận về những nỗi sợ hãi, những khó khăn, nhược điểm, và ưu điểm của mình để khiến các em làm quen dần với tất cả các vấn đề chủ yếu này. Làm thế nào bạn chơi nhạc trong đầu? Bạn có làm điều đó mọi lúc không? Bạn sử dụng trí nhớ chụp ảnh hay là trí nhớ bàn phím hay chủ yếu trí nhớ âm nhạc? Nó xảy ra tự động hay bạn thực hiện nó vào những thời điểm nhất định? Các nhạc sinh sẽ hiểu các vấn đề đó tốt hơn khi các em có thể thực tế cảm nhận chúng và rồi thảo luận chúng cởi mở với các đồng bạn của mình. Bất kỳ sự căng thẳng nào mà các em cảm giác đều trở nên bớt hãi hùng hơn khi các em nhận thức rằng thảy mọi người đều trải qua cũng những cảm giác đó, rằng căng thẳng là tuyệt đối tự nhiên, và rằng có nhiều cách khác nhau để chống lại chúng hoặc thậm chí có thể lợi dụng chúng. Cụ thể, một khi các em thực hiện xuyên suốt được toàn bộ tiến trình từ đầu chí cuối của một buổi hòa nhạc giả, thì toàn bộ quy trình trở nên bớt bí ẩn và kém đe doạ hơn. Các nhạc sinh phải được dạy rằng việc học cách thưởng thức sự trình diễn là một phần của nghệ thuật piano. Rằng "nghệ thuật trình diễn" cũng đòi hỏi học tập và luyện tập, y như kỹ thuật ngón vậy. Trong một nhóm nhạc sinh, luôn có một nhạc sinh có tài trình diễn. Các em khác có thể học bằng cách quan sát và thảo luận cách mà các nhạc sinh giỏi này xử lý từng vấn đề. Lại có những nhạc sinh mà sợ đến tê liệt đầu óc khi lên sân khấu – những em này cần sự giúp đỡ đặc biệt, chẳng hạn cho các em học những tác phẩm đơn giản để trình diễn, hoặc cho các em nhiều cơ hội để trình diễn trong một buổi hoà nhạc, hoặc cho trình diễn cùng một nhóm hoặc thành từng cặp. 


Một cách khác để giúp các nhạc sinh làm quen với các buổi hòa nhạc và đồng thời với sự thích thú là tổ chức một buổi trình diễn thân mật, trong đó các em chơi một trò chơi gọi là "ai có thể chơi nhanh nhất". Trong trò chơi ấy, mỗi nhạc sinh sẽ chơi cùng một tác phẩm, nhưng lượng thời gian cho luyện tập nó là giới hạn, chẳng hạn, trong ba tuần. Chú ý rằng trong thủ thuật này, cái vấn đề được che giấu là nhằm dạy các em cách vui thú với việc tham dự các buổi hòa nhạc, chứ không nhằm dạy các em cách đàn nhanh. Chính các nhạc sinh sẽ tự bầu chọn người chơi nhanh nhất. Ban đầu, giáo viên sẽ không đưa ra bất kỳ chỉ dẫn nào; các em nhạc sinh sẽ phải tự chọn những phương pháp luyện tập của chính mình. Sau buổi hòa nhạc thứ nhất, giáo viên tổ chức một buổi học nhóm trong đó các em thảo luận về các phương pháp luyện tập của mình và giáo viên bổ sung bất kỳ thông tin hữu ích nào. Dĩ nhiên, sự rõ ràng, sự chính xác, nhạc cảm phải được cân nhắc để chọn người thắng cuộc. Bản nhạc có thể được làm cho nghe như nhanh hơn bằng cách chơi chậm hơn nhưng chính xác hơn. Có những sự khác biệt lớn trong các phương pháp luyện tập và thụ đắc của các nhạc sinh khác nhau và, theo cách này, chúng sẽ học lẫn nhau và sẽ hiểu các chỉ dẫn căn bản của giáo viên tốt hơn. Trong khi các em đang tham gia trong một "giải thi", công việc của giáo viên là bảo đảm rằng nó là một trải nghiệm vui thú, một cách để trải nghiệm niềm vui của sự trình diễn, một cách để quên hoàn toàn sự căng thẳng. Các lỗi lầm sai sót chỉ nên mang lại sự cười đùa, không được phép cau có vì các lỗi. Và các món ăn uống nhẹ có thể được dọn lên sau buổi thi. Giáo viên không được phép quên việc dàn trải rải rác các chỉ dẫn cho việc học trình diễn, cùng với các kỹ năng "thi đấu". 


Khi các nhạc sinh đã được dạy những vấn đề căn bản của sự trình diễn, thì các buổi hòa nhạc nên được tổ chức thế nào? Chúng nên được thiết kế sao cho sẽ củng cố năng lực trình diễn của các em. Một trong những điều khó thực hiện nhất là trình diễn cùng một tác phẩm nhiều lần trong cùng buổi hòa nhạc hoặc trong các buổi hòa nhạc liên tiếp. Do đó, chính những cuộc trình diễn lặp lại lại cung cấp sự đào luyện tốt nhất để củng cố năng lực trình diễn. Với các giáo viên hoặc các trường với một số lượng nhạc sinh đủ lớn, thì sau đây sẽ là một kế hoạch tốt để sử dụng. Hãy chia các nhạc sinh theo các nhóm trình độ sơ, trung, và cao cấp. Vào thứ sáu, tổ chức một buổi hòa nhạc cho nhóm sơ cấp, với cha mẹ và bè bạn các em là thính giả. Các bé mới học, ở lứa từ 4 tới 5 tuổi, nên tham gia các buổi hòa nhạc này ngay từ năm học đầu tiên. Vào cuối mỗi buổi hòa nhạc này, các em nhạc sinh cao cấp cũng chơi, điều giúp buổi hòa nhạc thực sự đáng công thính giả đi tới dự. Vào thứ bảy, tổ chức buổi hòa nhạc cho các em trung cấp, cũng với cha mẹ và bè bạn các em là thính giả; vẫn vậy, các nhạc sinh cao cấp sẽ chơi vào cuối buổi. Vào chủ nhật, các nhạc sinh cao cấp tổ chức buổi hòa nhạc riêng của họ, với cha mẹ và bè bạn họ là thính giả; một số khách đặc biệt có thể được mời. Theo cách này, các nhạc sinh cao cấp sẽ trình diễn cùng tác phẩm trong ba buổi hòa nhạc kế nhau. Buổi hòa nhạc chủ nhật của các nhạc sinh cao cấp nên được ghi âm và sang ra các đĩa CD, bởi chúng sẽ là những kỷ vật tuyệt vời. Nếu kiểu hoà nhạc này được tổ chức hai lần hằng năm, thì mỗi nhạc sinh cao cấp sẽ có 6 cơ hội trình diễn hằng năm. Nếu các nhạc sinh này cũng tham dự các giải thi (điển hình là các giải liên quan một vòng sơ tuyển, một vòng chung kết, và, nếu chúng chiến thắng, thì thêm một buổi hòa nhạc của người đạt giải nữa), các em sẽ có được sự đào luyện thích hợp (tối thiểu là 9 cơ hội trình diễn một năm). Bởi hầu hết các tác phẩm là chưa "an toàn" cho tới khi chúng đã được trình diễn 3 lần, kế hoạch buổi hòa nhạc này cũng sẽ giúp cho tác phẩm trình diễn được "an toàn" hầu cho bấy giờ nó có thể được đưa vào trong vốn nhạc mục "có thể trình diễn" của các em, sau chỉ một đợt hòa nhạc cuối tuần. 


Các giáo viên nên nhiệt tình giao tiếp với các giáo viên khác, trao đổi các ý tưởng, và học lẫn nhau. Không gì mang tiềm năng tai hại đối với một nhạc sinh cho bằng có một giáo viên mà các phương pháp giảng dạy của thầy/cô ấy là bất di bất dịch và chết cứng với thời gian. Trong thời đại thông tin này, không hề có cái gì như là những phương pháp dạy piano bí mật, và sự thành công của người dạy lệ thuộc vào những sự giao tiếp mở. Một mục quan trọng của sự giao tiếp này là sự trao đổi các nhạc sinh. Hầu hết các em có thể hưởng lợi ích lớn khi được giảng dạy bởi hơn một giáo viên. Các giáo viên sơ cấp nên chuyển giao các nhạc sinh của mình cho các giáo viên cao cấp hơn ngay khi các em này đã sẵn sàng. Dĩ nhiên, hầu hết các giáo viên sẽ ra sức giữ chặt các nhạc sinh ưu tú nhất của mình và muốn dạy đông nhạc sinh nhất khả dĩ. Một cách để giải quyết vấn đề này là thành lập những nhóm bao gồm các giáo viên với các lĩnh vực chuyên biệt khác nhau, hầu cho một nhóm như vậy hình thành một trường nhạc hoàn chỉnh. Điều này cũng giúp các giáo viên đó bởi nó giúp họ tìm nhạc sinh dễ thêm nhiều. Với các nhạc sinh đang tìm thầy giỏi, thì điều hiển nhiên với lối tổ chức này rằng cách tìm tốt nhất cho chúng là tìm các nhóm giáo viên tốt nhất hơn là các giáo viên tốt nhất những người hoạt động cá nhân. Các giáo viên thuộc nhóm cũng có lợi bởi sự phân nhóm cùng dạy và chia sẻ nhạc sinh và các chi phí về cơ sở vật chất.  


Các giáo viên mới dạy thường gặp khó khăn trong việc tìm những nhạc sinh đầu tiên của mình. Sự tham gia vào một nhóm giáo viên là một cách tốt để họ khởi nghiệp. Ngoài ra nhiều giáo viên uy tín thường phải từ chối các nhạc sinh bởi họ không đủ thời giờ, đặc biệt là khi giáo viên ấy đã có một danh tiếng ở một địa phương. Những giáo viên như vậy là một nguồn cung ứng nhạc sinh tốt. Một cách nữa để gia tăng vốn các nhạc sinh tiềm năng là giáo viên đề nghị tới dạy tại nhà nhạc sinh. Trong ít nhất vài năm đầu khi một giáo viên khởi nghiệp dạy piano, đây có thể là một giải pháp tốt để gia tăng tiềm năng nhạc sinh của họ.  

Soạn giả: Chuan C. Chang (nhà khoa học)

Biên tập:  Lê Minh Hiền (nhạc sĩ)

Dịch giả: Nhật Nguyệt (thi sĩ), Đại Nhật

*** Chia sẻ, sao chép vui lòng ghi rõ nguồn bài viết thuộc bản quyền Harmony Co.,Ltd

  • Chia sẻ qua viber bài: Một số Yếu tố của các buổi học piano và kỹ năng trình tấu (P63)
  • Chia sẻ qua reddit bài:Một số Yếu tố của các buổi học piano và kỹ năng trình tấu (P63)

Bài viết liên quan

Thói quen tập luyện đàn piano theo tính bản năng (P1)

PHẦN 1: Phương pháp luyện tập đàn piano - nguyên lý và nguyên tắc nền tảng

Độ cao của ghế và khoảng cách giữa người đàn với bàn phím (P2)

PHẦN 2: Phương pháp luyện tập đàn piano - nguyên lý và nguyên tắc nền tảng

Tư thế ngón tay cong vòm, phẳng đầu ngón và chứng tê liệt cong (P3)

PHẦN 3: Phương pháp luyện tập đàn piano - nguyên lý và nguyên tắc nền tảng

Quy trình tập một tác phẩm mới: nghe, phân tích và cách tập luyện (P4)

PHẦN 4: Phương pháp luyện tập đàn piano - nguyên lý và nguyên tắc nền tảng 

TÌM KIẾM

Danh mục

Loading...

ưu đãi đặc biệt